وبلاگ

پهپادهای نظامی ایرانی

پلتفرم نوآری باز کوشا | پهپادهای نظامی ایرانی

یکی از دستاوردهای مهم انقلاب اسلامی ساخت طیف وسیعی از پهپادهای جنگی است که جمهوری اسلامی را به قدرت پهپادی منطقه تبدیل کرده است.

در دهه اخیر پهپادها (هواپیماهای بدون سرنشین) به یکی از ترندهای برتر تجاری و نظامی در جهان تبدیل شدند و استفاده از آن‌ها روز به روز بیشتر می‌شود.

پهپادها در صنعت فیلم‌سازی، صنایع پتروشیمی، تحویل کالا، امنیت، دنیای ورزش، امداد و نجات، تحقیقات علمی و … کاربردهای بسیاری دارند.

اما یکی از کاربردهای مهم پهپادها در حوزه نظامی است.

در دنیای امروز از کشورهای جهان سوم گرفته تا کشورهای در حال توسعه و پیشرفته، همه سعی دارند بنیه نظامی و دفاعی خود را تقویت کنند و برای این امر بودجه‌های کلان نظامی را تخصیص می‌دهند.

در این بین برخلاف سایر کشورها که ادوات و تجهیزات نظامی را خریداری می‌کنند، برخی کشورها که علم، فناوری و نیروی متخصص ساخت این تجهیزات را دارند خودشان دست به‌کار شده و آن‌ها را می‌سازند.

ایران یکی از این کشورها است که با تکیه به توان، علم و نیرو های بومی خود دستاوردهای مهمی را در حوزه تجهیزات نظامی به‌ویژه ساخت پهپاد به دست آورده است.

جمهوری اسلامی توانسته طیف وسیعی از پهپادهای جنگی را بسازد و به گفته کارشناسان به قدرت برتر پهپادی در منطقه تبدیل شود.

نشریه هیل در سال ۲۰۱۹ نوشت ایران در حال تبدیل‌شدن به یک ابرقدرت پهپادی است و در این زمینه پیشرفت چشم‌گیری داشته است.

قدرت پهپادی منطقه

چهل و دومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران بهانه‌ای شد تا در گزارشی به این دستاورد بزرگ نظامی بپردازیم.

کشور ایران ساخت پهپاد را در بحبوحه دفاع مقدس با ساخت پهپاد «تلاش ۱» آغاز کرد که این روند تاکنون با ساخت پهپادهای مهاجر، ابابیل، کرار، صاعقه، شاهد، سیمرغ، کیان و … ادامه یافته است. در ادامه به معرفی این پهپادها می‌پردازیم.

پهپادهای «تلاش»

این پهپادها در دو نمونه «تلاش ۱» و تلاش ۲» ساخته شده است.

پهپاد تلاش ۱ در سال ۱۳۶۳ با همکاری دانشجویان جهاد دانشگاهی اصفهان و گردان پهپادی رعد سپاه ساخته شد.

این پهپاد که ۸۰ سانتی‌متر طول و سرعت ۱۲۰ کیلومتر سرعت داشت،

از قابلیت نصب دوربین جهت عکس‌برداری از مواضع دشمن، مداومت و ارتفاع پروازی نیز بهره می‌برد.

یکی از عملیات‌های مهم این پهپاد انجام عملیات فریب در والفجر ۸ بود.

پهپاد‌های «تلاش»

سپس دو سال بعد یعنی در سال ۱۳۶۵ پهپاد تلاش ۲ که نسخه ارتقاء یافته تلاش ۱ بود ساخته و عملیاتی شد.

این پهپاد از جنس فایبرگلاس بود و از بال‌ها، بدنه بزرگ‌تر، مداومت پروازی بیشتر و سیستم رادیویی بهتری بهره می‌برد.

همچنین سرعت آن به ۱۴۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسید.

پهپاد‌های «تلاش»

نمونه پهپاد نظامی ایرانی

پهپادهای «مهاجر»

با توجه به کاربردها و نقش اساسی پهپادها در عملیات‌های دفاع مقدس،

در سال ۱۳۶۴ واحدی به نام صنایع هوایی قدس در سپاه شکل گرفت تا به‌طور تخصصی تر به این حوزه پرداخته شود.

شهید «علی‌اصغر مهاجر» یکی از شهدای پهپادی دوران دفاع مقدس است که پهپادهای «مهاجر» به یاد این شهید نام‌گذاری شد.

پهپاد «مهاجر ۱» باهدف انجام عملیات رزمی در سال ۱۳۶۴ ساخته شد، اما به دلیل برخی ملاحظات ایمنی، تنها تا مرحله آزمون پیش رفت.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟

دو سال بعد در سال ۱۳۶۶ ساخت پهپاد «مهاجر ۲» آغاز شد.

هدف از ساخت آن مراقبت هوایی و عملیات شناسایی بود که در سال ۱۳۶۷ به مرحله تولید انبوه رسید.

از ویژگی‌های مهم مهاجر ۲ می‌توان به سطح مقطع راداری کم و سامانه کنترل و هدایت الکترونیکی نیمه خودکار یا تمام‌خودکار اشاره کرد.

این ویژگی‌ها باعث شده مهاجر ۲ از رصد رادارهای دشمن در امان باشد و امور عملیاتی، پژوهشی و شناسایی را با دقت بالایی انجام دهد.

پهپادهای نظامی ایرانی

نمونه پهپادهای نظامی ایرانی

به مرور ساخت پهپادهای جدید با قابلیت‌های پیشرفته‌تر در دستور کار متخصصان این حوزه قرار گرفت.

پهپاد «مهاجر ۳» باهدف افزایش برد و مداومت پروازی به مرحله تولید رسید.

از خصوصیات این پهپاد می‌توان به پرواز توسط پرتابگر JATO و یا به وسیله چرخ از روی باند فرودگاه، فرود آمدن با چتر یا ارابه فرود، حداکثر سرعت ۲۲۰ کیلومتر بر ساعت، تداوم پروازی ۲ الی ۳ ساعته، ارتفاع پروازی ۱۱ هزار پایی، اجرای عملیات در شرایط جوی گوناگون و … اشاره کرد.

این پهپاد می‌تواند برای شناسایی، جنگ الکترونیک، کنترل نوار مرزی جهت مبارزه با قاچاقچیان، کنترل ترافیک شهری، عکس‌برداری جهت تهیه نقشه‌های جغرافیایی استفاده شود.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟

پهپاد «مهاجر ۴» در سال ۱۳۸۰ برای اولین بار مورد آزمایش قرار گرفت و با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌ها برای خرید موتور و تجهیزات در سال ۱۳۸۱ وارد فاز عملیاتی شد.

این پهپاد پیشرفته‌تر از پهپادهای قبلی و برای مراقبت هوایی و شناسایی اهداف تا فاصله ۱۵۰ کیلومتری طراحی و ساخته شد.

سطح مقطع راداری کم، کاهش سطح هواپیما از روبرو، کمک اثر سطح به بلند شدن پرنده در صورت برخاست از باند، کاهش نیروی مقاوم (درگ) القایی، افزایش وزن برخاست و محموله قابل‌حمل، توانایی فیلم‌برداری و عکس‌برداری هوایی، ارسال تصاویر ویدئویی به صورت زنده، توانایی برنامه‌ریزی رفت و برگشت و اجرای مأموریت به صورت رایانه‌ای و خلبان خودکار، بیشینه سرعت ۱۸۰ کیلومتر بر ساعت، ارتفاع پروازی ۱۵ هزار پایی، مداومت پروازی ۵ الی ۷ ساعته در شرایط جوی گوناگون، فرود آمدن با چتر یا ارابه فرود سایر ویژگی‌های پهپاد «مهاجر ۴» را تشکیل می‌دهند.

یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های این پهپاد رصد ناو آمریکایی USS Boxer در سال ۱۳۹۸ در خلیج‌فارس بود که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان پیدا کرد.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟

از پهپاد مهاجر ۴، مدل‌های دیگر هم ساخته شده که می‌توان به پهپادهای «هدهد»، «شاهین» و «صادق» اشاره کرد.

در سال ۱۳۹۳ نیز پهپاد «مهاجر ۲ نوین» که نسخه ارتقاء یافته مهاجر ۲ بود رونمایی شد که مهم‌ترین تفاوت آن افزایش برد و افزایش مداومت پروازی بود.

اما جدیدترین مدل پهپادهای مهاجر، «مهاجر ۶» است که سال ۱۳۹۶ توسط سازمان صنایع هوایی وزارت دفاع ساخته و رونمایی شد.

این پهپاد نسبت به دیگر مدل‌های مهاجر از تغییرات اساسی برخوردار شده است. مهاجر ۶ علاوه بر تصویربرداری باکیفیت و دقیق، بیش از ۴۰ کیلوگرم محموله رزمی همچون موشک‌های هدایت لیزری، بمب‌های هدایت‌شونده و سقوط آزاد را می‌تواند حمل کند.

حداکثر سرعت ۲۰۰ کیلومتر در ساعت، مداومت پروازی ۱۲ ساعته تا محدوده ۲۰۰ کیلومتری، پرواز در ارتفاع ۱۸ هزار پایی در انواع شرایط آب و هوایی از دیگر خصوصیات این پهپاد هستند.

پهپاد مهاجر ۶ همچنین از سامانه شناسایی الکترواپتیکی، لیزری، مادون‌قرمز، سیستم‌های شنود الکترونیکی دشمن، مقابله با جنگ الکترونیک، سامانه اخلالگر، سیستم شناسایی خودکار، برخورداری از سیستم پرواز و نشست و برخاست خودکار بهره‌مند است.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟

نمونه پهپادهای نظامی ایرانی

پهپاد‌های «ابابیل»

پهپاد «ابابیل» با توجه به شرایط و ضرورت‌های زمان دفاع مقدس تا سال ۱۳۶۸ به صورت غیراستاندارد و یک‌بار مصرف با قابلیت حمل ۴۰ کیلوگرم مواد منفجره تولید شد. «هسا» (صنایع هواپیماسازی ایران) در سال ۱۳۷۰ برای ایجاد فضای رقابتی با صنایع قدس تأسیس می‌شود و در همین سال طرح پهپاد ابابیل به این سازمان منتقل می‌شود. در نهایت پهپاد «ابابیل ۲» در سال ۱۳۷۵ رونمایی شده و در سال ۱۳۸۰ به مرحله تولید انبوه می‌رسد. از ویژگی‌های پهپاد ابابیل ۲ می‌توان به برد عملیاتی ۱۰۰ الی ۱۵۰ کیلومتر، مداومت پروازی ۷۵ الی ۱۲۰ دقیقه، ارتفاع پرواز ۱۱ هزار پا و حداکثر سرعت ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت اشاره کرد. همچنین شهرت این پهپاد به دلیل پرواز بر فراز ناو آمریکایی وینسنس است.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟
پهپادهای ابابیل

اما نسخه ارتقاء یافته این پهپاد یعنی پهپاد «ابابیل ۳» در سال ۱۳۹۳ رونمایی شد. موتور ۴ سیلندر بنزینی، مداومت پروازی ۸ ساعته و بُرد پروازی ۲۵۰ کیلومتری با قابلیت ارسال آنی تصاویر، بدنه کاملاً کامپوزیتی، پرواز در ارتفاع ۱۵ هزار پایی و … از مهم‌ترین ویژگی‌های پهپاد ابابیل ۳ را تشکیل می‌دهند.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟
پهپادهای ابابیل

پهپاد «کرار»

پهپاد «کرار» نخستین پهپاد ایرانی با موتور توربوجت است که در سال ۱۳۸۵ طراحی و سال ۱۳۸۶ رونمایی شد.

این پهپاد ۴ متر طول دارد و قادر است ۴ موشک کروز را حمل کند. برد پروازی این پهپاد هزار کیلومتر است و با سرعت ۹۰۰ کیلومتر در ساعت پرواز می‌کند.

پهپاد کرار می‌تواند دو بمب ۲۵۰ کیلوگرمی، یا یک بمب ۵۰۰ کیلوگرمی را حمل کند.

این پهپاد در سال ۱۳۹۵ به بمب‌های هدایت‌شونده مجهز شد. یکی دیگر از ویژگی‌های مهم کرار این است که می‌تواند به‌ عنوان پهپاد انتحاری ایفای نقش کند.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟

پهپاد «فطرس»

«فطرس» با ۱۶ متر طول بال، بزرگ‌ترین پهپاد ایران محسوب می‌شود که در سال ۱۳۹۲ رونمایی شد.

مداومت پروازی ۱۶ الی ۳۰ ساعته، برد پروازی ۱۷۰۰ الی ۲۰۰۰ کیلومتر (با توجه به میزان و تعداد موشک‌های که حمل می‌کند)، سرعت ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت و پرواز در ارتفاع ۲۵ هزار پایی از ویژگی‌های اصلی این پهپاد است.

پهپاد فطرس

این پهپاد قادر است انواع موشک‌های هوا به زمین، کروز، راکت و … را حمل کند. توانایی فیلم‌برداری و عکس‌برداری هوایی و ارسال تصاویر به صورت آنی، قابلیت برنامه‎ریزی رفت و برگشت، انجام عملیات با سیستم خلبان خودکار و … سایر خصوصیات این پهپاد را تشکیل می‌دهند.

کارنامه ۳۳ ساله در ساخت پهپاد/ ایران چگونه «قدرت پهپادی منطقه» شد؟

پهپاد های «شاهد»

ایده ساخت پهپادهای شاهد به سال ۱۳۸۳ برمی‌گردد. در آن سال ساخت «شاهد ۱۲۳» مطرح گردید و در سال ۱۳۸۸ به مرحله تولید انبوه رسید.

در همان سال پهپاد «شاهد ۱۲۵» با موتور دورانی بومی سازی شده نیز تولید شد. سال بعد یعنی ۱۳۸۹ نمونه دیگری تحت عنوان پهپاد «شاهد ۱۲۱» ساخته می‌شود و در سال ۱۳۹۰ عملیاتی شده و برای گشت زنی دریایی وارد خدمت می‌شود.

پهپادهای شاهد ۱۲۵ و ۱۲۱ اولین بار در جریان بازدید رهبر معظم انقلاب از نمایشگاه دستاوردها و توانمندی‌های نیروی هوا فضای سپاه پاسداران (سال ۱۳۹۳) رونمایی شد و تنها یک عکس از آن‌ها منتشر شد که نشان می‌داد شباهت زیادی به یکدیگر دارند.

پهپادهای شاهد

اما یکی از اعضای مهم خانواده شاهد، پهپاد «شاهد ۱۲۹» است که در سال ۱۳۹۱ رونمایی شد. این پهپاد ۸ متر طول، ۱۶ متر عرض و ۳،۱ متر ارتفاع دارد. جنس بدنه آن کامپوزیتی است و از موتور چهار سیلندر پیستونی بهره می‌برد.

این پهپاد قابلیت حمل ۴۰۰ کیلوگرم سلاح و یا توانایی حمل هم‌زمان ۸ بمب یا موشک هوشمند سدید را دارد.

شعاع عملیاتی این پهپاد ۱۷۰۰ کیلومتر است و ۲۴ ساعت می‌تواند مداومت پروازی داشته باشد.

همچنین ارتفاع پروازی آن ۲۵ هزار پا است. «شاهد ۱۲۹» در مقابله با تروریست‌ها، عملیات‌های کشف و شناسایی در مرزهای آبی و خاکی، نقشه‌برداری و تهیه عکس‌های هوایی کاربرد دارد.

پهپادهای شاهد

یکی از راه‌های مهم دستیابی به فناوری‌های پیشرفته نظامی و دفاعی، مهندسی معکوس تجهیزات و تسلیحات است.

این امر مهم در سال ۱۳۹۰ برای ایران فراهم شد؛ جایی که ایران توانست با شکار موفق پهپاد RQ-۱۷۰ چند نمونه از آن را تولید کند.

نیروی هوا فضای سپاه توانست با رمزگشایی حافظه و بازیابی اطلاعات ثبت‌شده در سال ۱۳۹۳ نمونه ۴۰ درصدی این پهپاد با نام پهپادهای «شاهد ۱۶۱» و «شاهد ۱۴۱» را بسازد.

تفاوت این دو پهپاد در نوع موتور آن‌ها است؛ شاهد ۱۶۱ از یک موتور جت و شاهد ۱۴۱ از موتور پیستونی به عنوان پیشران استفاده می‌کنند.

شاهد ۱۶۱ برای مأموریت‌هایی با برد ۵۰۰ کیلومتر استفاده می‌شود و قادر است تا ارتفاع ۲۵ هزار پایی پرواز کند. سرعت آن ۲۷۵ کیلومتر بر ساعت است و نیز می‌تواند ۲ بمب هوشمند سدید را با خود حمل کند.

پهپادهای شاهد

اما در سال ۱۳۹۴، ۲ نمونه دیگر از پهپاد RQ-۱۷۰ تحت نام‌های «شاهد ۱۸۱» و «شاهد ۱۹۱» طراحی و ساخته شد.

شاهد ۱۸۱ از موتور پیستونی و شاهد ۱۹۱ از موتور جت بهره می‌برند. «شاهد ۱۹۱» پهپادی با قابلیت شناسایی، رزمی و مراقبتی است که برد آن ۱ هزار و ۵۰۰ کیلومتر بوده و ۴،۵ ساعت مداومت پروازی دارد.

سرعت این پهپاد ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت بوده و تا ارتفاع ۲۵ هزار پایی می‌تواند پرواز کند.

این پهپاد قادر است تا ۱۰۰ کیلوگرم محموله جنگی با خود حمل کند. گفتنی است از مأموریت‌های مهم پهپادهای شاهد ۱۸۱ و ۱۹۱ می‌توان به عملیات ضربت محرم علیه داعش در شرق سوریه، و عملیات لیله القدر (حمله به مواضع تروریست‌های تکفیری در پاسخ به حمله تروریستی به مجلس شورای اسلامی) اشاره کرد.

پهپادهای نظامی ایرانی

اما در سال ۱۳۹۶ یک نمونه «یک به یک» از پهپاد RQ-۱۷۰ با نام «پهپاد شاهد ۱۷۱» یا «سیمرغ» ساخته شد.

موتور توربوفن، سرعت ۴۶۰ کیلومتر در ساعت، ارتفاع پروازی ۳۶ هزار پایی، برد ۴هزار و ۴۰۰ کیلومتری و مداومت پروازی ۱۰ ساعته سایر مشخصات این پهپاد را تشکل می‌دهند.

شاهد ۱۷۱ یک پهپاد «تاکتیکی عملیاتی» حساب می‌شود و برای عملیات‌های شنود سیستم‌های مخابراتی و شناسایی استفاده می‌شود.

البته این پهپاد قادر است ۴ بمب هدایت‌شونده نیز با خود حمل کند.

یکی دیگر از خصوصیات مهم شاهد ۱۷۱ این است که با توجه به جنس و طراحی خاص بدنه از بازتاب راداری بسیار کمی برخوردار بوده و در رده پهپاد های پنهان‌کار راداری قرار می‌گیرد.

پهپادهای دفاعی

پهپادهای «کیان»

پهپاد کیان دو مدل دارد؛

«کیان ۱» در سال ۱۳۹۳ با مأموریت نقش هدف پرنده برای آزمایش سیستم‌های راداری به خدمت نیروی پدافند هوایی ارتش درآمد.

پهپاد «کیان ۲» با مأموریت ضد ره‌گیری و حمله به اهداف زمینی به صورت انتحاری در سال ۱۳۹۸ عملیاتی شد.

این پهپاد نسبت به مدل اول اندازه بزرگ‌تری دارد و برد آن بیش از هزار کیلومتر است.

کیان ۲ از سیستم شتاب‌دهنده اول سوخت جامد و موتور توربوجت بهره می‌برد.

پهپادهای کیان _ کوشا باشید

پهپاد «آرش»

پهپاد «آرش» بر اساس سری کیان توسعه یافته، این پهپاد علاوه بر خصوصیت انتحاری، از قابلیت سرکوب پدافند هوایی نیز بهره می‌برد.

برخلاف سری کیان موتورهای این پهپاد از نوع ملخی است. اما مهم‌ترین ویژگی این پهپاد که بازتاب زیادی در جهان داشت برد پروازی آن است.

پهپاد انتحاری آرش در رزمایش اخیر از سواحل مکران پرتاب شد و بعد از پیمودن مسافت ۱۴۰۰ کیلومتر، هدفی را در استان سمنان مورد اصابت قرار داد.

پس از این آزمایش موفق، امیر دریادار موسوی از افزایش برد پروازی این پهپاد تا ۲ هزار کیلومتر خبر داد؛

بنابراین جمهوری اسلامی ایران اکنون دارای بلندترین برد این نوع پهپادها در جهان است.

پیش از این رژیم صهیونیستی با ساخت پهپاد انتحاری هاروپ با برد هزار کیلومتر مدعی بلندترین برد پروازی این نوع پهپادها در جهان بود.

پهپادهای آرش
پهپادهای نظامی ایرانی

علاوه بر پهپادهای مذکور، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سپاه و ارتش طی دهه‌های اخیر اقدام به طراحی و ساخت پهپادهای مختلف با قابلیت‌های گوناگون کرده‌اند که می‌توان به پهپادهای صادق، حازم، حماسه، سریر، صاعقه، عمود پرواز «رهام»، فراز، پهپاد انتحاری رعد و … اشاره کرد.

همچنین در مهرماه سال جاری نیز، در مراسم الحاق ۱۸۸ فروند پهپاد و بالگرد به نیروی دریایی سپاه، از پهپادهای سپهر و هدهد ۴ که عمود پرواز هستند رونمایی شد.

منبع: روابط عمومی هسته پژوهشی کوشا

هسته پژوهشی کوشا شما را به مسابقات در زمینه نظامی و صنایع دفاعی دعوت می کند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ضبط پیام صوتی

زمان هر پیام صوتی 5 دقیقه است